Người gửi tiền tiết kiệm, ngân hàng, doanh nghiệp...cần chú ý thông tin quan trọng này
Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm lãi suất tiền gửi từ 6 tháng trở lên, giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.
Ngày 18/10, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành văn bản số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp hoạt động của tổ chức tín dụng (TCTD), nhằm góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.
Động thái này được đưa ra sau khi Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, tại cuộc họp về điều hành chính sách tiền tệ chiều 16/10, yêu cầu NHNN khẩn trương triển khai các giải pháp thực chất để giảm mặt bằng lãi suất, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.
Giảm lãi suất, không chạy đua huy động vốn
Theo chỉ đạo của NHNN, các TCTD phải thực hiện nghiêm các quy định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất; tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp để giảm mặt bằng lãi suất.
Trước mắt, các ngân hàng phải điều chỉnh giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi niêm yết ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên.
Đáng chú ý, NHNN yêu cầu các TCTD “tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh”, gây bất ổn an ninh tài chính - tiền tệ.
Ở chiều cho vay, các ngân hàng phải giảm lãi suất đối với khách hàng, trong đó tập trung mức giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.
Yêu cầu này cũng phù hợp với chỉ đạo của Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng trước đó. Theo Chính phủ, mặt bằng lãi suất cho vay còn cao đang làm tăng chi phí vốn, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp, người dân.
Đối với người gửi tiền tiết kiệm, yêu cầu điều chỉnh lãi suất tiền gửi đồng nghĩa lãi suất niêm yết ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên sẽ phải giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm theo chỉ đạo.
Người gửi tiền cần theo dõi biểu lãi suất mới của từng ngân hàng, phân biệt lãi suất niêm yết với mức lãi suất áp dụng cho khoản tiền gửi đã giao kết.
Không hạ chuẩn tín dụng để chạy theo tăng trưởng
Cùng với yêu cầu giảm lãi suất, NHNN yêu cầu các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng vốn vào sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế.
Nguồn vốn cần được ưu tiên cho những công trình, dự án trọng điểm, khả thi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và các ngành, lĩnh vực cần khuyến khích như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và đào tạo, công nghiệp văn hóa.
NHNN khuyến khích tăng cường cho vay hợp vốn đối với các dự án lớn, nhưng nhấn mạnh yêu cầu “tuyệt đối không hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng, không đánh đổi chất lượng tín dụng để tăng quy mô tín dụng”.
Một yêu cầu đáng chú ý khác là kiểm soát chặt hoạt động cấp tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và nhóm khách hàng có liên quan.
Các ngân hàng phải nhận diện nguy cơ tập trung tín dụng thông qua những dấu hiệu như có chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu tài sản bảo đảm, nguồn trả nợ hoặc cùng tập trung vốn vào một dự án.
NHNN đồng thời yêu cầu theo dõi diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho tại các dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp để nhận diện sớm rủi ro.
Siết giao dịch với cổ đông, kiểm soát chia cổ tức
NHNN đặc biệt nhấn mạnh việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát và kiểm toán nội bộ, nhất là đối với hoạt động cấp tín dụng, phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro. Trong đó, các TCTD phải “kiểm soát chặt chẽ các giao dịch với các cổ đông, người có liên quan của cổ đông”.
Các ngân hàng được yêu cầu xây dựng tiêu chí xác định người có liên quan của khách hàng phù hợp quy định pháp luật, bao gồm cả việc nhận diện pháp nhân, cá nhân có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro đối với hoạt động của TCTD.
Trên cơ sở đó, các ngân hàng phải rà soát toàn bộ danh mục khách hàng có dư nợ lớn, nhận diện những nhóm pháp nhân, cá nhân có quan hệ tiềm ẩn rủi ro để chủ động phòng ngừa và xử lý.
Song song với việc kiểm soát tín dụng, NHNN yêu cầu kiểm soát việc chia cổ tức, phân chia lợi nhuận, bảo đảm kết quả kinh doanh phản ánh thực chất tình hình hoạt động của ngân hàng.
Việc kiểm soát chi phí lãi phải trả phải phù hợp với khả năng tạo thu nhập từ tín dụng, đồng thời các ngân hàng cần đa dạng hóa nguồn thu, phát triển dịch vụ và hoạt động phi tín dụng, giảm dần sự phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần.
NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro và nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ; không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro. Việc trích lập dự phòng phải đầy đủ, kịp thời, đi đôi với tăng cường thu hồi và xử lý nợ xấu.
Nghiêm cấm sử dụng vốn vay sai mục đích
Một nội dung quan trọng khác là kiểm soát chặt các khoản vay phục vụ góp vốn, mua cổ phần, nhận chuyển nhượng phần vốn góp tại một số loại hình doanh nghiệp chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM; góp vốn thực hiện dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh; và các khoản vay nhằm bù đắp tài chính không đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.
NHNN nghiêm cấm việc tạo lập hồ sơ cấp tín dụng đối với những nhu cầu vốn này nhằm rút vốn vay để sử dụng sai mục đích, lách quy định về cho vay một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, né tránh giới hạn cấp tín dụng và sự kiểm soát dòng tiền của cơ quan quản lý.
Cơ quan quản lý cảnh báo những hành vi trên có thể tạo ra rủi ro lớn đối với an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng và cho biết sẽ áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm đối với vi phạm.
Bên cạnh đó, các TCTD phải nâng cao chất lượng thẩm định, xác minh nhu cầu vốn thực tế của khách hàng; kiểm soát việc định giá tài sản bảo đảm, bảo đảm giá trị sát thị trường và thường xuyên đánh giá lại. Khi tài sản bảo đảm suy giảm giá trị, ngân hàng phải có biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý phù hợp để hạn chế tổn thất.
Đáng chú ý, từ nay đến cuối năm 2026, các ngân hàng không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường có thể bị xem xét điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu áp dụng một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.
Những yêu cầu trên cho thấy NHNN không chỉ đặt mục tiêu kéo giảm mặt bằng lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế, mà còn siết kỷ luật trong hoạt động ngân hàng, từ huy động vốn, cấp tín dụng đến quản trị rủi ro và phân phối lợi nhuận.
Với doanh nghiệp và người dân, việc giảm lãi suất cho vay có thể góp phần giảm chi phí vốn; với các ngân hàng, yêu cầu đặt ra là phải giảm lãi suất trên cơ sở tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời bảo đảm an toàn hệ thống, thay vì chạy đua huy động vốn hoặc mở rộng tín dụng bằng mọi giá.
