Tin vũ khí hôm nay 14.4: Ukraine tiến gần hơn tới năng lực không gian quân sự
Tin vũ khí hôm nay, Ukraine tiến gần hơn tới năng lực không gian quân sự; Nga thử nghiệm hệ thống phòng không mới chống UAV bay thấp; Nhật Bản lần đầu bắn Tomahawk từ tàu chiến.
Ukraine tiến gần hơn tới năng lực không gian quân sự
Ukraine được cho là đã hai lần phóng thành công các phương tiện mang tên lửa lên không gian trong bối cảnh xung đột toàn diện với Nga, thông qua phương thức triển khai từ máy bay vận tải. Theo thông tin được công bố, các thiết bị kỹ thuật đã ghi nhận độ cao đạt trên 100km và thậm chí vượt 200km, tiệm cận ranh giới không gian.
Thông tin này do ông Fedir Venislavskyi, nghị sĩ đồng thời là thành viên Ủy ban An ninh, Quốc phòng và Tình báo của Quốc hội Ukraine, chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với RBC-Ukraine. Ông cho biết các hoạt động này được thực hiện dưới sự chỉ đạo của ông Kyrylo Budanov, người đứng đầu Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (DIU), cùng các lãnh đạo khác của cơ quan này.
Theo mô tả, các phương tiện mang tên lửa được phóng từ máy bay vận tải ở độ cao khoảng 8.000 mét. Phương pháp này giúp tên lửa khởi hành từ tầng khí quyển mỏng hơn, qua đó tăng hiệu quả về tầm bay và tiết kiệm năng lượng so với việc phóng từ mặt đất.
Giới chuyên môn đánh giá cách tiếp cận này mở ra khả năng xây dựng một “sân bay vũ trụ trên không”, cho phép triển khai vệ tinh hoặc thậm chí phát triển các phương án đánh chặn mục tiêu trên không và ngoài không gian. Việc phóng từ nền tảng trên không cũng mang lại tính linh hoạt cao, giúp lựa chọn vị trí và thời điểm phóng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ.
Ông Venislavskyi cho rằng những kết quả đạt được không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn phục vụ mục tiêu quân sự cụ thể. Theo đó, Ukraine có thể từng bước phát triển năng lực đối phó với các hệ thống tấn công tầm xa, bao gồm cả những loại vũ khí được cho là có khả năng hoạt động ở quỹ đạo cao. Trong bối cảnh chiến trường ngày càng mở rộng sang các lĩnh vực công nghệ cao, khả năng vươn tới không gian gần Trái Đất được xem là một yếu tố chiến lược mới. Các hệ thống có thể hoạt động ở độ cao lớn không chỉ hỗ trợ trinh sát mà còn mở ra lựa chọn đánh chặn từ sớm, trước khi mục tiêu tiếp cận khu vực cần bảo vệ.
Đại diện Quốc hội Ukraine cũng cho biết các cơ quan chức năng vẫn đang tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện công nghệ này. Điều đó cho thấy đây không chỉ là thử nghiệm đơn lẻ mà có thể là một phần trong định hướng phát triển năng lực quân sự dài hạn. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình phóng từ máy bay vận tải có thể mang lại lợi thế đáng kể, kết hợp giữa tính cơ động, khả năng triển khai nhanh và mở rộng không gian tác chiến ra ngoài khí quyển - một xu hướng ngày càng rõ nét trong chiến tranh hiện đại.
Nga thử nghiệm hệ thống phòng không mới chống UAV bay thấp
Nga đã bắt đầu thử nghiệm sơ bộ hệ thống phòng không tầm ngắn Krona, một giải pháp được thiết kế chuyên biệt nhằm đối phó các mối đe dọa từ máy bay không người lái bay thấp. Theo thông báo ngày 13.4 của Tập đoàn Kalashnikov, hệ thống này phản ánh nỗ lực tăng cường năng lực phòng thủ điểm cho các mục tiêu trọng yếu như hạ tầng, khu đô thị và các khu vực chiến lược thường xuyên bị UAV xâm nhập.
Đáng chú ý, Krona được đưa vào thử nghiệm chỉ chưa đầy hai năm sau giai đoạn nghiên cứu ban đầu, cho thấy tiến độ phát triển được đẩy nhanh nhờ kinh nghiệm thực chiến trong nhiệm vụ chống UAV. Hệ thống không chỉ là một bệ phóng đơn lẻ mà là một kiến trúc phòng không tích hợp, kết nối giữa cảm biến trinh sát, trung tâm chỉ huy và các đơn vị hỏa lực cơ động hoặc cố định. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn chu trình “phát hiện - đánh chặn”, yếu tố then chốt trong tác chiến tầm gần.
Về cấu hình, Krona mang theo 10 tên lửa sẵn sàng khai hỏa, gồm 6 tên lửa Sosna-R dẫn đường theo chùm tia và 4 tên lửa 9M333 sử dụng dẫn đường quang học. Sự kết hợp hai phương thức dẫn đường trong cùng một hệ thống cho phép tăng tính linh hoạt khi đối phó với các mục tiêu có kích thước nhỏ, tín hiệu yếu và quỹ đạo bay phức tạp.
Phạm vi tác chiến của hệ thống được xác định trong khoảng 1–6 km, với độ cao đánh chặn từ 30 mét đến 3,5 km. Krona có khả năng bao phủ 360 độ, phù hợp với nhiệm vụ bảo vệ các khu vực cố định trước các mối đe dọa bay thấp. Thời gian chuyển từ trạng thái cơ động sang sẵn sàng chiến đấu được công bố khoảng 10 phút, đáp ứng yêu cầu phản ứng nhanh trong môi trường tác chiến hiện đại.
Ở cấp độ biên đội, Krona được thiết kế như một hệ thống phân tán nhưng điều khiển tập trung. Một cấu hình đầy đủ có thể bao gồm nhiều xe chiến đấu hoặc module hỏa lực, kết hợp với radar hai băng tần và trung tâm chỉ huy riêng. Mạng lưới này cho phép chia sẻ dữ liệu mục tiêu và phân bổ hỏa lực hiệu quả giữa các đơn vị, mở rộng phạm vi bảo vệ trong khi vẫn duy trì kiểm soát tập trung.
Về vai trò, Krona được định vị là lớp phòng thủ trong cùng của mạng lưới phòng không, tập trung bảo vệ các mục tiêu có giá trị cao như cơ sở hạ tầng, kho tàng, tuyến giao thông chiến lược hoặc các khu vực nhạy cảm. Điều này phản ánh xu hướng mới trong phát triển phòng không, nơi ưu tiên không chỉ là tầm bắn mà còn là tốc độ phản ứng, mức độ tự động hóa và khả năng hoạt động trong môi trường UAV dày đặc. Việc sử dụng các loại tên lửa đã được sản xuất hàng loạt cũng cho thấy định hướng xây dựng một hệ thống thực dụng, có thể nhanh chóng triển khai trên quy mô lớn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các dòng vũ khí mới.
Nhật Bản lần đầu bắn Tomahawk từ tàu chiến
Nhật Bản dự kiến sẽ lần đầu tiên phóng thử tên lửa hành trình Tomahawk từ tàu khu trục JS Chokai vào mùa hè năm 2026 tại khu vực đông Thái Bình Dương. Đây là cột mốc quan trọng, đánh dấu bước chuyển của Tokyo từ thế phòng thủ thuần túy sang năng lực tấn công tầm xa, cho phép lực lượng hải quân mở rộng phạm vi tác chiến vượt ra ngoài lãnh thổ.
Cuộc thử nghiệm được triển khai với sự hỗ trợ của Hạm đội 3 Hải quân Mỹ, nhằm kiểm chứng khả năng tích hợp hoàn chỉnh hệ thống Tomahawk trên tàu chiến của Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản. Điều này không chỉ dừng ở mức lắp đặt kỹ thuật mà còn xác nhận năng lực tác chiến thực tế trong môi trường chiến đấu.
Để đạt được khả năng này, tàu JS Chokai – một khu trục hạm lớp Atago trang bị hệ thống Aegis – đã trải qua quá trình nâng cấp kéo dài khoảng 5 tháng. Các cải tiến bao gồm điều chỉnh bệ phóng thẳng đứng Mk 41, cập nhật phần mềm hệ thống chiến đấu và tích hợp các liên kết dữ liệu mục tiêu tương thích với mạng lưới tác chiến của Mỹ. Những thay đổi này giúp con tàu chuyển từ vai trò phòng thủ tên lửa đạn đạo sang nền tảng có khả năng tấn công đa nhiệm, với tầm bắn vượt quá 1.000 km.
Tomahawk là một trong những tên lửa hành trình chủ lực của Mỹ, nổi bật với khả năng tấn công chính xác cao, bay bám địa hình và giảm khả năng bị phát hiện. Các phiên bản hiện đại được trang bị hệ thống liên lạc hai chiều qua vệ tinh, cho phép điều chỉnh mục tiêu trong quá trình bay, kéo dài thời gian hoạt động và đánh giá hiệu quả tấn công theo thời gian thực. Về thông số, tên lửa có tầm bắn thường vượt 1.300km, mang đầu đạn nổ mạnh khoảng 450kg. Khả năng bay ở độ cao thấp giúp tăng tính sống sót trước các hệ thống phòng không. Đặc biệt, phiên bản nâng cấp còn mở rộng năng lực tấn công mục tiêu di động trên biển, giúp các tàu chiến có thể tác chiến từ khoảng cách an toàn.
Trong học thuyết quân sự, Tomahawk được sử dụng cho các nhiệm vụ tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương, bao gồm các mục tiêu như trung tâm chỉ huy, hệ thống phòng không hay cơ sở hạ tầng quan trọng. Đây cũng là công cụ quan trọng trong giai đoạn đầu của xung đột nhằm làm suy yếu năng lực phòng thủ của đối phương trước khi triển khai lực lượng khác. Việc Nhật Bản đưa Tomahawk vào biên chế được xem là giải pháp chuyển tiếp trong khi các chương trình vũ khí nội địa, như tên lửa Type 12 nâng cấp, vẫn đang hoàn thiện. Đồng thời, động thái này phản ánh mức độ hợp tác sâu rộng giữa Nhật Bản và Mỹ, từ mua sắm, huấn luyện đến tích hợp hệ thống tác chiến.
Về mặt chiến lược, việc triển khai tên lửa hành trình tầm xa từ các nền tảng trên biển giúp Nhật Bản gia tăng khả năng răn đe và giảm phụ thuộc vào các căn cứ cố định. Điều này cũng làm thay đổi cán cân sức mạnh tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, khi Tokyo từng bước xây dựng năng lực phản công linh hoạt hơn.
