Tin vũ khí hôm nay 25.3: Ukraine triển khai ‘hung thần’ của UAV cảm tử Shahed
Tin vũ khí hôm nay, Ukraine triển khai ‘hung thần’ của UAV cảm tử Shahed; Trung Quốc làm gì để tiêm kích không tàng hình vẫn nguy hiểm; Mỹ đưa F-35B và lực lượng đổ bộ tới khu vực Vịnh Ba Tư.
Ukraine triển khai ‘hung thần’ của UAV cảm tử Shahed
Ukraine đã đưa vào sử dụng hệ thống UAV đánh chặn nội địa JEDI Shahed Hunter - một loại máy bay không người lái tốc độ cao được thiết kế chuyên biệt để tiêu diệt các UAV tấn công kiểu Shahed và UAV trinh sát của Nga.
Việc triển khai hệ thống này cho thấy bước chuyển từ các giải pháp đối phó tạm thời sang một cấu trúc phòng không tầm ngắn mang tính hệ thống.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, JEDI đã được sử dụng để đối phó nhiều loại mục tiêu, bao gồm các UAV tấn công như Shahed, Geran, Gerbera và các UAV trinh sát như Zala, Supercam. Hệ thống được thiết kế để hoạt động dựa trên dữ liệu từ radar, kết hợp với điều khiển từ trạm mặt đất nhằm đảm bảo độ chính xác khi đánh chặn.
Về mặt kỹ thuật, JEDI là UAV cất hạ cánh thẳng đứng dạng quadcopter, sử dụng bốn động cơ điện công suất cao và khung nhẹ. Thiết bị có khối lượng hơn 4kg, mang tải trọng khoảng 500 gram, đạt tốc độ trên 350km/h và có thể hoạt động ở độ cao tới 6 km. Với bán kính tác chiến khoảng 40km, JEDI có thể được triển khai linh hoạt từ nhiều vị trí mà không cần hạ tầng phức tạp như đường băng.
Hệ thống cảm biến tích hợp, bao gồm camera quang học và hồng ngoại, cho phép JEDI hoạt động cả ngày lẫn đêm. Khả năng nhận dữ liệu mục tiêu từ radar giúp UAV nhanh chóng tiếp cận mục tiêu, trong khi chế độ tự dẫn hỗ trợ giai đoạn đánh chặn cuối. So với UAV Shahed - thường bay với tốc độ khoảng 180km/h - JEDI có lợi thế rõ rệt về tốc độ và khả năng truy đuổi.
Trên thực tế, JEDI không hoạt động độc lập mà là một phần trong mạng lưới phòng không nhiều lớp. Các UAV đánh chặn có thể được triển khai gần các khu vực trọng yếu như thành phố, cơ sở năng lượng, tuyến hậu cần hoặc đơn vị quân đội, nhằm tiêu diệt mục tiêu trước khi chúng tiếp cận. Cách tiếp cận này giúp giảm tải cho các hệ thống tên lửa phòng không đắt tiền và tăng mật độ bảo vệ.
Việc Ukraine đẩy mạnh phát triển UAV đánh chặn cũng phản ánh thực tế chiến trường, nơi Nga thường sử dụng UAV theo chiến thuật “bầy đàn”, bay thấp và tấn công ban đêm để gây khó khăn cho hệ thống phòng thủ.
Trong bối cảnh đó, UAV đánh chặn cho phép đưa điểm phòng thủ lên không trung, tăng khả năng phản ứng nhanh và mở rộng phạm vi bảo vệ. Ngoài nhiệm vụ chống UAV tấn công, JEDI còn có thể tiêu diệt UAV trinh sát - thành phần quan trọng trong chuỗi trinh sát - tấn công của đối phương. Điều này giúp Ukraine không chỉ bảo vệ mục tiêu mà còn làm gián đoạn quá trình thu thập thông tin và điều chỉnh hỏa lực của Nga.
Trung Quốc làm gì để tiêm kích không tàng hình vẫn nguy hiểm?
Không quân Trung Quốc đang từng bước đưa tiêm kích J-10C vào mô hình tác chiến mạng, kết nối với các nền tảng cảnh báo sớm trên không, radar mặt đất, hệ thống phòng không và lực lượng tác chiến điện tử.
Hướng tiếp cận này nhằm nâng cao khả năng sống sót và hiệu quả chiến đấu của các tiêm kích không tàng hình trong môi trường tác chiến cường độ cao. Các cuộc diễn tập gần đây cho thấy J-10C được triển khai trong nhiều kịch bản, bao gồm đối kháng trên không, tấn công xuyên phá và không chiến tầm gần.
Điểm đáng chú ý là máy bay không hoạt động độc lập mà nằm trong một mạng lưới tác chiến liên kết, nơi dữ liệu về mục tiêu và tình huống chiến trường được chia sẻ giữa nhiều thành phần khác nhau.
Trong mô hình này, việc phát hiện và theo dõi mục tiêu không chỉ dựa vào radar của chính tiêm kích. Thay vào đó, dữ liệu có thể được cung cấp từ các nguồn bên ngoài như máy bay cảnh báo sớm hoặc hệ thống radar mặt đất.
Điều này giúp phi công có thông tin sớm hơn và có thể tiếp cận mục tiêu mà không cần bật radar ngay từ đầu, qua đó giảm nguy cơ bị phát hiện. J-10C là nền tảng phù hợp cho cách triển khai này. Máy bay được trang bị hệ thống điện tử hàng không hiện đại, radar mảng pha chủ động (AESA), liên kết dữ liệu và khả năng sử dụng các loại tên lửa không đối không tiên tiến như PL-10 cho cận chiến và PL-15 cho tác chiến tầm xa. Khi kết hợp với dữ liệu từ các nguồn ngoài, hiệu quả của những hệ thống này được nâng lên đáng kể.
Một yếu tố quan trọng khác là sự phối hợp giữa tiêm kích và hệ thống phòng không mặt đất. Radar mặt đất có thể phát hiện mục tiêu bay thấp hoặc bị che khuất địa hình, sau đó truyền dữ liệu cho J-10C để đánh chặn. Ngược lại, tiêm kích cũng có thể cung cấp thông tin mục tiêu cho các đơn vị tên lửa phòng không. Sự phối hợp hai chiều này giúp hình thành một mạng lưới phòng không – không quân thống nhất, tăng tốc độ phản ứng và tối ưu hóa việc phân bổ mục tiêu.
Việc áp dụng mô hình tác chiến mạng mang lại lợi thế rõ rệt trong môi trường bị tranh chấp điện tử. Khi giảm thiểu việc phát xạ radar, máy bay có thể hạn chế bị phát hiện, đồng thời vẫn duy trì khả năng tấn công nhờ dữ liệu từ các nền tảng khác. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các hệ thống phát hiện và gây nhiễu ngày càng phát triển.Ngoài ra, cách tiếp cận này giúp tăng tính linh hoạt trong chiến đấu. J-10C có thể chuyển đổi giữa các nhiệm vụ từ đánh chặn tầm xa đến không chiến tầm gần với sự hỗ trợ của toàn bộ mạng lưới cảm biến. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả trong tấn công mà còn cải thiện khả năng phòng thủ không phận.
Về chiến lược, việc tích hợp J-10C vào hệ thống tác chiến mạng cho thấy Trung Quốc đang ưu tiên nâng cao hiệu quả của các nền tảng hiện có, thay vì chỉ phụ thuộc vào máy bay tàng hình thế hệ mới. Bằng cách tăng cường khả năng kết nối và chia sẻ dữ liệu, các tiêm kích thế hệ 4,5 vẫn có thể duy trì vai trò quan trọng trong chiến tranh hiện đại.
Mỹ đưa F-35B và lực lượng đổ bộ tới khu vực Vịnh Ba Tư
Mỹ đang triển khai thêm lực lượng Thủy quân lục chiến tới khu vực Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng với Iran gia tăng quanh eo biển Hormuz - một tuyến hàng hải chiến lược quan trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu. Động thái này nhằm tăng cường khả năng kiểm soát khu vực, răn đe leo thang và duy trì năng lực phản ứng nhanh từ trên biển.
Theo các nguồn tin, hai nhóm tác chiến đổ bộ mang theo lực lượng Thủy quân lục chiến đã được điều động vào khu vực Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Nhóm đầu tiên bao gồm tàu đổ bộ tấn công USS Tripoli và tàu vận tải USS New Orleans, chở khoảng 2.200 binh sĩ thuộc Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31 (31st MEU), đơn vị thường xuyên được triển khai tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Không dừng lại ở đó, Mỹ tiếp tục điều động thêm Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 11 (11th MEU), xuất phát từ California, tham gia cùng tàu đổ bộ USS Boxer và các tàu hộ tống. Điều này đồng nghĩa với việc hai đơn vị MEU - lực lượng tác chiến viễn chinh hoàn chỉnh - cùng hiện diện tại khu vực, bổ sung vào lực lượng khoảng 50.000 quân Mỹ đã triển khai sẵn.
Mỗi MEU được tổ chức như một lực lượng tác chiến độc lập, tích hợp đầy đủ các thành phần chỉ huy, tác chiến bộ binh, không quân và hậu cần. Nhờ đó, các đơn vị này có thể triển khai nhanh chóng mà không cần thiết lập căn cứ lớn trên đất liền, phù hợp với các tình huống khủng hoảng hoặc xung đột quy mô hạn chế.
USS Tripoli đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cấu trúc lực lượng này. Đây là tàu đổ bộ tấn công lớp America, được tối ưu hóa cho hoạt động không quân với không gian nhà chứa lớn, khả năng mang nhiều nhiên liệu và cơ sở bảo dưỡng cho máy bay. Thiết kế này cho phép tàu vận hành hiệu quả các tiêm kích F-35B cùng các loại máy bay cất hạ cánh thẳng đứng khác.
Trong khi đó, nhóm tàu USS Boxer thuộc lớp Wasp mang cấu hình cân bằng hơn giữa không quân và khả năng đổ bộ, với khoang đổ bộ cho phép triển khai phương tiện và binh sĩ từ biển vào bờ. Sự kết hợp giữa hai nhóm tàu này giúp Mỹ có cả năng lực tấn công đường không linh hoạt lẫn khả năng triển khai lực lượng trên bộ khi cần thiết.
Thành phần không quân đi kèm được xem là yếu tố then chốt. Các đơn vị này vận hành tiêm kích F-35B, máy bay vận tải MV-22 Osprey, trực thăng tấn công AH-1Z và các loại máy bay hỗ trợ khác.
F-35B mang lại khả năng tàng hình và cảm biến tiên tiến, trong khi MV-22 cho phép triển khai lực lượng nhanh với tầm hoạt động lớn. Các trực thăng đảm nhiệm vai trò yểm trợ hỏa lực, trinh sát và vận chuyển. Các cuộc huấn luyện gần đây của lực lượng này cho thấy họ đã chuẩn bị cho các kịch bản như hộ tống tàu qua eo biển, đột kích nhanh, bảo vệ lực lượng và kiểm soát khu vực ven biển.
Điều này phù hợp với đặc điểm của eo biển Hormuz, nơi các hoạt động quân sự có thể diễn ra trong không gian hẹp và chịu nhiều rủi ro từ các mối đe dọa ven bờ.
