TP.HCM tăng tốc 8 dự án giao thông trọng điểm

Tuy nhiên, giải phóng mặt bằng vẫn là khâu quyết định tiến độ. Thành phố đang đồng thời siết trách nhiệm người đứng đầu, đổi mới cơ chế bồi thường và hoàn thiện chính sách định giá đất để tháo gỡ điểm nghẽn này.

Dồn lực cho các dự án giao thông chiến lược

TP.HCM đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng với quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Sau khi mở rộng không gian phát triển, nhu cầu xây dựng hệ thống giao thông đồng bộ, kết nối các khu vực trong thành phố và liên kết với vùng Đông Nam Bộ càng trở nên cấp thiết.

Dự án đường Vành đai 3 là một trong 8 dự án trọng điểm của TP. HCM đang tập trung đẩy nhanh tiến độ hiện nay. Ảnh: ST

Hiện thành phố triển khai 8 dự án giao thông trọng điểm. Trong đó, TP.HCM là cơ quan chủ quản của 5 dự án gồm đường Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM – Biên Hòa – Vũng Tàu, cao tốc TP.HCM – Mộc Bài và cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành. Ba dự án còn lại được triển khai theo cơ chế phối hợp với các địa phương.

Mỗi công trình đều giữ vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, giảm áp lực cho hệ thống đường hiện hữu và tạo động lực phát triển các khu đô thị, khu công nghiệp, trung tâm logistics.

Đối với đường Vành đai 3, đoạn qua TP.HCM dài khoảng 55 km đang được tập trung thi công. Các nhà thầu tăng ca, tăng mũi thi công để bảo đảm mục tiêu hoàn thành vào cuối năm 2026 như kế hoạch đã cam kết. Khi đưa vào khai thác, tuyến đường sẽ giảm đáng kể lượng xe quá cảnh đi vào khu vực trung tâm, đồng thời kết nối thuận lợi với các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai và Tây Ninh.

Trong khi đó, dự án Vành đai 4 đang được đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng. Phương án bồi thường đã được phê duyệt và tổ chức chi trả cho người dân. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành báo cáo nghiên cứu khả thi trước ngày 15/7, lựa chọn nhà đầu tư và khởi công vào đầu quý IV/2026, sớm hơn kế hoạch.

Cao tốc TP.HCM – Biên Hòa – Vũng Tàu đã hoàn thành trước ngày 30/4/2026. Hiện thành phố tiếp tục đầu tư bổ sung một nút giao nhằm khai thác hiệu quả tuyến đường và tăng khả năng kết nối với mạng lưới giao thông khu vực.

Đối với cao tốc TP.HCM – Thủ Dầu Một – Chơn Thành, dự án đã khởi công từ tháng 2/2025, khối lượng thi công đạt khoảng 10%. Thành phố đang tập trung tháo gỡ khó khăn trong thu hồi đất để bảo đảm tiến độ.

Riêng cao tốc TP.HCM – Mộc Bài, công tác giải phóng mặt bằng đã đạt khoảng 85%. Dự án dự kiến khởi công ngày 2/7/2026. Đây là tuyến giao thông chiến lược kết nối TP.HCM với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài, mở rộng không gian phát triển về phía Tây Bắc và tăng cường giao thương với Campuchia.

Song song với hệ thống đường bộ, TP.HCM cũng tăng tốc đầu tư đường sắt đô thị. Thành phố đang triển khai 10 tuyến metro với tổng chiều dài khoảng 346 km.

Trong đó, tuyến Metro số 2 Bến Thành – Tham Lương đã khởi công từ đầu năm 2026, còn tuyến Bến Thành – Thủ Thiêm được khởi công cuối tháng 4/2026. Tuyến Bến Thành – Cần Giờ đang tập trung giải phóng mặt bằng, dự kiến hoàn thành trong tháng 9/2026. Tuyến Thủ Thiêm – Long Thành cũng được đặt mục tiêu khởi công trước ngày 2/9/2026.

Việc đồng loạt triển khai các dự án giao thông cho thấy quyết tâm rất lớn của TP.HCM trong việc tạo bước đột phá về hạ tầng. Tuy nhiên, để các công trình về đích đúng kế hoạch, điều kiện tiên quyết vẫn là hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng.

Gỡ nút thắt từ giải phóng mặt bằng

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, phần lớn dự án giao thông chậm tiến độ đều xuất phát từ khó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Theo các chuyên gia, nguyên nhân không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn đến từ thủ tục kéo dài, việc xác định nguồn gốc đất phức tạp, thiếu quỹ tái định cư và đặc biệt là giá bồi thường chưa tạo được sự đồng thuận.

Muốn đẩy nhanh giải phóng mặt bằng phải xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu từng địa phương và từng đơn vị thực hiện. Mỗi dự án cần có mốc thời gian cụ thể cho từng giai đoạn. Nếu sau khoảng ba tháng vẫn không hoàn thành nhiệm vụ mà không có lý do khách quan thì cần mạnh dạn thay thế người đứng đầu. Chỉ khi trách nhiệm được cá thể hóa, tiến độ mới được bảo đảm, tránh tình trạng né tránh, đùn đẩy hoặc kéo dài nhiều năm khiến chi phí đầu tư tăng cao.

Bên cạnh yếu tố con người, chính sách bồi thường được xem là chìa khóa tạo sự đồng thuận của người dân. Mức bồi thường cần sát với giá thị trường để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Nếu giá đền bù quá thấp so với giá giao dịch thực tế, người dân sẽ khó chấp nhận bàn giao mặt bằng, phát sinh khiếu nại, khiếu kiện và làm kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Do đó, thay vì chỉ căn cứ vào bảng giá đất do Nhà nước ban hành, cần có sự tham gia của các tổ chức thẩm định giá độc lập và doanh nghiệp thẩm định giá chuyên nghiệp để xác định giá trị từng thửa đất một cách khách quan, minh bạch. Khi quyền lợi của người dân được bảo đảm, quá trình thu hồi đất sẽ thuận lợi hơn, góp phần rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng.

Theo hướng này, Sở NN- MT TP.HCM vừa đề xuất không áp dụng bảng giá đất và hệ số K trong bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. Thay vào đó, giá bồi thường sẽ được xác định bằng phương pháp định giá đất cụ thể.

Sở cho rằng bảng giá đất hiện hành chủ yếu xác định giá đối với các thửa đất mặt tiền trên các tuyến đường có tên. Nhiều khu đất nằm gần đường giao thông nhưng chưa được đặt tên hoặc các thửa đất trong hẻm có điều kiện khai thác khác nhau vẫn chưa được phản ánh đúng giá trị thực tế. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến khiếu nại và ảnh hưởng tiến độ giải phóng mặt bằng.

Đối với những trường hợp vẫn áp dụng bảng giá đất, dự thảo đề xuất giữ hệ số K ở mức 1. Riêng các dự án có mật độ xây dựng cao sẽ áp dụng hệ số điều chỉnh từ 1 đến 1,3 theo quy hoạch. Chính sách này vừa giảm áp lực tài chính cho người dân khi thực hiện nghĩa vụ về đất đai, vừa góp phần giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

Theo ông Hoàng Nguyên Định, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, việc đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông trọng điểm không chỉ nhằm hoàn thành kế hoạch đầu tư công mà còn tạo nền tảng phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nâng cao năng lực kết nối vùng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Khi hệ thống vành đai, cao tốc và đường sắt đô thị hoàn thành, TP.HCM sẽ hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức, giảm áp lực giao thông nội đô, rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa và mở rộng không gian phát triển về các khu vực cửa ngõ.

Trong bối cảnh thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô không gian lớn hơn, hạ tầng giao thông được xem là trụ cột quan trọng để khai thác hiệu quả các nguồn lực, tăng sức cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng bền vững. Muốn đạt mục tiêu đó, việc tháo gỡ những điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng sẽ tiếp tục là nhiệm vụ cấp bách, quyết định tiến độ của các dự án chiến lược trong những năm tới.