Chủ tịch HiHUB: Nhà đầu tư không bỏ vốn vào những ý tưởng lấp lánh nhưng rỗng tuếch

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo dựa trên chất liệu văn hóa truyền thống kết hợp cùng các công nghệ tiên tiến như AI, VR, AR đang trở thành một xu hướng mạnh mẽ tại Việt Nam.

Tuy nhiên, việc đưa được những ý tưởng độc đáo từ giảng đường ra thị trường thực tế và tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa của Thủ đô là một hành trình đầy thách thức về cả pháp lý, tài chính lẫn quản trị.

Tạp chí điện tử Một Thế Giới đã có cuộc trò chuyện chuyên sâu với ông Trần Quang Hưng - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội (HIHUB) - xung quanh câu chuyện hỗ trợ toàn diện cho các startup trẻ, tiêu chí "vàng" lọt vào mắt xanh của nhà đầu tư và tương lai của nền công nghiệp văn hóa số.

Nhà đầu tư không bỏ vốn vào những ý tưởng lấp lánh

- Thưa ông, qua quá trình theo dõi và đồng hành cùng các dự án khởi nghiệp trẻ gần đây, đặc biệt là tại các sân chơi đổi mới sáng tạo, ông đánh giá đâu là những thiếu hụt lớn nhất của các bạn trẻ khi bắt đầu chuyển dịch từ một mô hình thử nghiệm sang một sản phẩm thực tế có khả năng thương mại hóa?

- Ông Trần Quang Hưng: Khi quan sát các bạn trẻ khởi nghiệp, đặc biệt là thế hệ sinh viên hay những người vừa bước chân vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tôi thấy một đặc điểm chung là sự hừng hực về nhiệt huyết, sự nhạy bén về công nghệ nhưng lại thiếu hụt nghiêm trọng các kỹ năng nền tảng để vận hành một doanh nghiệp thực thụ.

“

Khi quan sát các bạn trẻ khởi nghiệp, tôi thấy một sự thiếu hụt nghiêm trọng các kỹ năng nền tảng để vận hành một doanh nghiệp thực thụ.

Có bốn khoảng trống lớn mà phần lớn các dự án hiện nay đang gặp phải:

Thứ nhất là hành lang pháp lý. Các bạn có thể tạo ra một ứng dụng rất hay, một nền tảng công nghệ rất sáng tạo, nhưng lại hoàn toàn mù mờ về luật sở hữu trí tuệ, luật doanh nghiệp, các quy định về bảo mật dữ liệu cá nhân hay cơ chế quản lý các mô hình kinh doanh mới.

Thứ hai là năng lực tài chính và quản trị dòng tiền. Nhiều nhóm khởi nghiệp xuất sắc về mặt kỹ thuật nhưng lại không biết cách lập một bản kế hoạch tài chính tối thiểu, không phân biệt được giữa doanh thu và dòng tiền, và lúng túng trong việc định giá sản phẩm cũng như xác định chi phí vận hành.

Thứ ba là tư duy làm sản phẩm thực tế. Nếu các bạn dùng trí tuệ nhân tạo (AI) hay các công nghệ khác chỉ ở cấp độ xây dựng sản phẩm mẫu trong phòng thí nghiệm hoặc để đi thi, câu chuyện rất đơn giản.

Nhưng đến lúc xây dựng một sản phẩm thật, chịu áp lực từ hàng vạn người dùng cùng lúc, đòi hỏi tính bảo mật, độ ổn định cao và giao diện tối ưu, thì năng lực công nghệ của các bạn lại bị hụt hơi. Giữa một bản demo chạy tốt trên máy tính của người sáng lập và một sản phẩm thương mại hóa được là một khoảng cách cực kỳ lớn.

Cuối cùng là mối quan hệ với các nhà đầu tư. Phần lớn các bạn trẻ chưa từng có cơ hội tiếp cận, đối thoại trực tiếp hay hiểu được ngôn ngữ của giới đầu tư. Các bạn thường tiếp cận họ bằng cách kể về công nghệ của mình tốt ra sao, thay vì chứng minh mô hình kinh doanh của mình kiếm tiền thế nào và khả năng sinh lời trong tương lai ra sao.

Đây chính là những lĩnh vực cốt lõi mà các dự án cần sự hỗ trợ, bệ đỡ từ các trung tâm đổi mới sáng tạo, các mạng lưới chuyên gia và vườn ươm doanh nghiệp, chứ bản thân các bạn không thể tự mình xoay sở được trong giai đoạn đầu.

- Hiện nay, cuộc thi IC Innovator đang thu hút sự chú ý lớn khi các đội thi tập trung khai thác các chất liệu văn hóa lịch sử thông qua các công nghệ rất thời thượng như thực tế ảo (VR), thực tế ảo tăng cường trên nền tảng web (WebAR) hay công nghệ không gian bốn chiều (4D). Từ kinh nghiệm của một người có nhiều năm tương tác và sử dụng các sản phẩm số, ông nhận định thế nào về khả năng cạnh tranh thị trường của các dự án đi theo hướng đi này?

- Ông Trần Quang Hưng: Dưới góc nhìn của một người tiêu dùng sản phẩm số lẫn một chuyên gia hỗ trợ khởi nghiệp, tôi khẳng định đây là một thị trường có tiềm năng cực kỳ to lớn và dư địa phát triển còn rất rộng mở.

Cái hay của các dự án này là họ đã tìm được cách "thổi hồn Việt" vào trong các sản phẩm công nghệ. Văn hóa Việt Nam với hàng ngàn năm văn hiến, với kho tàng di sản đồ sộ chính là một "mỏ vàng" tài nguyên bản địa vô giá.

Khi những chất liệu lịch sử, văn hóa, danh lam thắng cảnh truyền thống được tái hiện bằng lăng kính công nghệ hiện đại như VR, WebAR hay công nghệ không gian đa chiều, chúng không còn là những hiện vật khô khan trong bảo tàng nữa. Chúng trở nên sống động, tương tác cao và có khả năng chạm đến cảm xúc của người dùng một cách mạnh mẽ nhất.

Hãy nhìn ra thế giới, chúng ta đều rất sẵn sàng chi tiền để mua những sản phẩm giải trí, văn hóa, game hay ứng dụng giáo dục từ nước ngoài dựa trên thần thoại Hy Lạp, văn hóa Nhật Bản hay lịch sử Trung Quốc. Vậy tại sao chúng ta lại không làm điều tương tự với kho tàng văn hóa của chính mình?

Nếu các dự án khởi nghiệp trẻ của chúng ta đạt được chất lượng hoàn thiện sản phẩm cao, tạo ra được sự thu hút, bắt mắt và trải nghiệm mượt mà không thua kém gì các sản phẩm quốc tế, tôi hoàn toàn tin tưởng rằng người tiêu dùng Việt Nam, vốn có tinh thần tự hào dân tộc rất cao, sẽ cực kỳ chào đón.

Không dừng lại ở đó, du khách và khách hàng quốc tế cũng sẽ là những đối tượng tiềm năng, bởi họ luôn tò mò và muốn khám phá những giá trị bản sắc độc đáo của Việt Nam thông qua những phương thức tiếp cận hiện đại, tiện lợi nhất. Khả năng cạnh tranh của chúng ta nằm ở chính bản sắc độc bản mà công nghệ đóng vai trò là đôi cánh.

Tiêu chí "vàng" để thu hút dòng vốn thực giữa thời kỳ bão hóa

- Trong bối cảnh kỷ nguyên AI bùng nổ, chúng ta đang chứng kiến sự bão hóa của các sản phẩm truyền thông và nội dung số. Rất nhiều dự án chỉ dừng lại ở mức độ là những ý tưởng truyền thông bóng bẩy trên giấy hoặc các bài thuyết trình trên giảng đường mà thiếu đi tính thực tế. Theo ông, đâu là tiêu chí cốt lõi để một dự án khởi nghiệp trẻ thu hút được dòng vốn đầu tư thực sự, thay vì chỉ là những dự án mang tính phong trào?

- Ông Trần Quang Hưng: Đúng là chúng ta đang đối mặt với một làn sóng bão hóa thông tin và sản phẩm số. Với sự hỗ trợ của AI, việc tạo ra một video, một hình ảnh hay một trang web trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Chính vì vậy, nếu chỉ mang đến những ý tưởng truyền thông thuần túy, những mô hình vẽ ra trên giấy để đi giật giải ở các cuộc thi sinh viên, các bạn sẽ ngay lập tức bị từ chối khi bước vào thế giới thực của các quỹ đầu tư.

Đối với giới đầu tư chuyên nghiệp, họ không bỏ vốn vào những ý tưởng lấp lánh nhưng rỗng tuếch. Tiêu chí cốt lõi và tiên quyết để một dự án thu hút được dòng vốn thực sự nằm ở: Giá trị thực và sự thấu hiểu tâm lý người dùng.

Sản phẩm của bạn dù có ứng dụng AI tối tân đến đâu, có dùng thuật toán phức tạp thế nào, thì cuối cùng khi đến tay khách hàng, họ vẫn phải cảm thấy nó đáng với thời gian và số tiền họ bỏ ra để sử dụng trên nền tảng đó.

Bản chất của công nghệ chỉ là công cụ, không phải là mục đích cuối cùng. Mục đích cuối cùng là giải quyết một "nỗi đau" cụ thể của thị trường hoặc đáp ứng một nhu cầu giải trí, học tập có chiều sâu của người xem.

“

Bản chất của công nghệ chỉ là công cụ, không phải là mục đích cuối cùng.

Tôi lấy ví dụ, thị hiếu hiện nay của người dùng trên các nền tảng số là rất chuộng các dạng nội dung ngắn. Nhưng "ngắn" không có nghĩa là hời hợt. Ngược lại, để giữ chân được người xem trong vài chục giây ngắn ngủi, nội dung đó lại phải được dàn dựng, biên kịch và xử lý kỹ thuật một cách cực kỳ công phu, tinh tế.

Do đó, việc xây dựng một sản phẩm có giá trị nội dung sâu sắc, được đóng gói và truyền tải theo đúng cách mà người dùng mong muốn, đúng thói quen hành vi của họ chính là điểm tiên quyết.

Khi bạn chứng minh được sản phẩm của mình có một lượng người dùng trung thành ổn định, có mô hình doanh thu rõ ràng và có một đội ngũ cam kết đi dài hạn cùng dự án, dòng vốn tự khắc sẽ tìm đến. Nhà đầu tư đầu tư vào con người và khả năng thực thi, chứ không đầu tư vào những định nghĩa công nghệ bóng bẩy.

Chiến lược đưa startup hòa vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa Thủ đô

- Sau khi các cuộc thi như IC Innovator khép lại với việc tìm ra những gương mặt xuất sắc nhất, câu hỏi lớn đặt ra là làm thế nào để duy trì ngọn lửa khởi nghiệp đó. Với vai trò là người đứng đầu HIHUB, ông có chiến lược cụ thể nào để kết nối, dẫn dắt các dự án tiềm năng này vượt ra khỏi khuôn khổ của một cuộc thi, thực sự bước vào đời sống và đóng góp vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa của Thủ đô Hà Nội?

- Ông Trần Quang Hưng: Đây cũng chính là trăn trở và là sứ mệnh cốt lõi khi chúng tôi vận hành HIHUB. Chúng tôi không muốn các cuộc thi đổi mới sáng tạo chỉ là những ngày hội đến rồi đi, trao giải xong là các dự án lại rơi vào quên lãng hay nằm im trong ngăn kéo.

Chiến lược của HIHUB đối với các dự án tiềm năng sau cuộc thi, cụ thể như nhóm các đội thi xuất sắc nhất, là tạo ra một "hệ sinh thái bao bọc" và nâng đỡ toàn diện để các bạn có thể yên tâm cất cánh. Chúng tôi đưa ra một lộ trình đồng hành cụ thể bao gồm ba trụ cột chính:

Thứ nhất là hỗ trợ hạ tầng vật lý và dịch vụ nền tảng. Chúng tôi mong muốn và trân trọng mời các bạn trẻ có dự án xuất sắc về đầu quân, bắt đầu những bước đi chập chững đầu tiên trong sự nghiệp khởi nghiệp của mình cùng với trung tâm.

HIHUB sẽ cung cấp không gian làm việc chung hiện đại, đạt chuẩn, cùng các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp đi kèm như thủ tục thành lập công ty, kế toán, văn phòng...

Mục tiêu là giúp các nhà sáng lập trẻ cởi bỏ được gánh nặng về chi phí cố định và các thủ tục hành chính rườm rà, để họ có thể tập trung 100% tâm sức vào việc chính là hoàn thiện sản phẩm và phát triển thị trường.

“

Chúng tôi không muốn các cuộc thi đổi mới sáng tạo chỉ là những ngày hội đến rồi đi

Thứ hai là tư vấn chiến lược và nâng cao năng lực nội tại. Chúng tôi sẽ cử các chuyên gia, các mentor (người cố vấn) có kinh nghiệm thực chiến đến để đồng hành cùng từng đội.

Chúng tôi sẽ tư vấn sâu cho các bạn về cách thức xây dựng và phát triển đội ngũ, hoàn thiện kỹ năng quản trị doanh nghiệp, xây dựng lộ trình phát triển sản phẩm phù hợp với thực tế thị trường thay vì các giả định lý thuyết.

Thứ ba là cầu nối tài chính và thị trường. HIHUB sẽ đóng vai trò bệ đỡ để huấn luyện các bạn cách thức tham gia các vòng gọi vốn, kết nối trực tiếp các bạn với mạng lưới các quỹ đầu tư mạo hiểm, các nhà đầu tư thiên thần trong và ngoài nước.

Đồng thời, chúng tôi sẽ nỗ lực kết nối đầu ra cho sản phẩm bằng cách giới thiệu các dự án này với các cơ quan quản lý, các doanh nghiệp lớn trong ngành văn hóa, du lịch, truyền thông của thành phố để thí điểm áp dụng sản phẩm vào thực tế thực tiễn.

Thủ đô Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, biến văn hóa thành một nguồn lực nội sinh quan trọng cho sự phát triển bền vững. Để làm được điều đó, chúng ta cần những dòng máu mới, những giải pháp công nghệ đột phá mang đậm bản sắc dân tộc từ chính thế hệ trẻ.

HIHUB kỳ vọng sẽ là cầu nối vững chắc để biến các ý tưởng sáng tạo độc đáo của các bạn thành những doanh nghiệp công nghệ văn hóa số thành công, đóng góp thiết thực vào chuỗi giá trị kinh tế - xã hội của Thủ đô. Rất hy vọng các bạn trẻ sẽ chủ động và sẵn sàng đón nhận cơ hội này.

Văn hóa châu Phi bị AI ‘phân biệt đối xử’ trong kỷ nguyên thuật toán

BLV Quang Huy: 'AI sẽ thổi bùng tình yêu bóng đá'

Chiến lược của SK Hynix khác Samsung trong kỉ nguyên AI như thế nào?

'Báo chí trong thời đại AI sẽ mạnh mẽ hơn bao giờ hết, nếu…'