UAV cảm tử phản lực mới của Ukraine có thể làm khó lưới phòng không Nga?
Ukraine tiếp tục cho thấy tốc độ phát triển đáng chú ý của ngành công nghiệp quốc phòng trong thời chiến khi giới thiệu UAV-290, một mẫu máy bay không người lái tấn công dùng động cơ phản lực, có khả năng mang đầu đạn 100 kg và đánh mục tiêu ở cự ly tới 650 km.
Sự xuất hiện của UAV-290 tại triển lãm quốc phòng Eurosatory 2026 ở Paris, Pháp, cho thấy Kyiv đang đẩy mạnh hướng phát triển các phương tiện tấn công tầm xa rẻ hơn tên lửa truyền thống, cơ động hơn và phù hợp với chiến trường hiện đại.
Theo thông tin tại gian hàng Ukraine, UAV-290 do Ukrainian Defence Industry, hay Ukroboronprom, giới thiệu. Đây là UAV cảm tử được thiết kế để lao vào mục tiêu và phát nổ. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở động cơ phản lực, giúp UAV-290 có thể đạt tốc độ khoảng 800km/h, vượt xa nhiều dòng UAV cánh quạt thông thường.
Từ UAV cảm tử đến “tên lửa giá mềm”
UAV-290 nằm ở ranh giới giữa UAV tấn công một chiều và tên lửa hành trình cỡ nhỏ. Nó không phải UAV trinh sát, cũng không phải tên lửa hành trình đắt đỏ theo nghĩa truyền thống. Thay vào đó, hệ thống này được tối ưu cho nhiệm vụ tấn công các mục tiêu cố định trên mặt đất hoặc trên biển.
Quy trình vận hành của UAV-290 khá giống nhiều vũ khí tấn công hiện đại. Ban đầu, UAV được phóng từ bệ cơ động bằng tầng đẩy nhiên liệu rắn. Sau khi rời bệ phóng và đạt điều kiện bay cần thiết, nó chuyển sang giai đoạn hành trình bằng động cơ phản lực để duy trì tốc độ cao trên đường tới mục tiêu.
Cách triển khai này giúp UAV-290 không phụ thuộc vào sân bay, đường băng hay cơ sở hạ tầng cố định. Trong bối cảnh căn cứ, kho vũ khí và sân bay luôn có thể trở thành mục tiêu bị tập kích, khả năng phóng từ bệ cơ động giúp lực lượng vận hành phân tán tốt hơn, triển khai nhanh hơn và khó bị phát hiện hơn.
Tầm bắn 650 km và đầu đạn 100 kg
Thông số nổi bật của UAV-290 là tầm đánh lên tới 650 km. Với cự ly này, hệ thống có thể vươn tới nhiều mục tiêu nằm sâu trong hậu phương đối phương, tùy vị trí phóng và điều kiện tác chiến. Đối với Ukraine, năng lực này có ý nghĩa lớn vì nó cho phép gây sức ép lên các tuyến hậu cần, kho nhiên liệu, cơ sở sửa chữa, căn cứ chỉ huy, sân bay hoặc hạ tầng phục vụ chiến tranh.
Đầu đạn 100 kg cũng khiến UAV-290 trở thành một phương tiện tấn công đáng gờm. So với các UAV nhỏ hoặc FPV chỉ mang vài kg thuốc nổ, khối lượng đầu đạn này đủ để tạo sức phá hủy đáng kể nếu đánh trúng mục tiêu phù hợp. Nó đặc biệt hữu dụng khi nhắm vào công trình cố định, tàu thuyền, kho chứa hoặc các cơ sở quân sự có giá trị cao.
Tất nhiên, UAV-290 không thể thay thế hoàn toàn tên lửa hành trình hạng nặng. Nhưng nó bổ sung cho Ukraine một lớp năng lực mới, có thể rẻ hơn, dễ triển khai hơn và phù hợp với chiến thuật tấn công số lượng lớn. Trong chiến tranh hiện đại, hiệu quả không chỉ đến từ sức công phá của từng vũ khí, mà còn nằm ở khả năng buộc đối phương phải phân tán lực lượng đánh chặn.
Tốc độ cao khiến phòng không Nga gặp bài toán khó hơn
Tốc độ tối đa khoảng 800km/h là yếu tố khiến UAV-290 khác biệt so với nhiều UAV cảm tử cánh quạt. UAV bay chậm có ưu điểm rẻ, dễ sản xuất và tiết kiệm nhiên liệu, nhưng cũng cho đối phương nhiều thời gian để phát hiện, theo dõi và đánh chặn. Ngược lại, UAV dùng động cơ phản lực như UAV-290 có thể rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của radar, kíp chiến đấu và các tổ hợp phòng không.
Cách UAV-290 có thể làm khó lưới phòng không Nga nằm ở sự kết hợp giữa tốc độ, kích thước nhỏ và phương thức triển khai linh hoạt. Nếu bay ở độ cao thấp và tiếp cận mục tiêu từ nhiều hướng, UAV này có thể khiến việc phát hiện sớm, bám bắt và phân bổ hỏa lực trở nên phức tạp hơn. Với một mục tiêu nhỏ nhưng bay nhanh, các hệ thống phòng không sẽ có ít thời gian hơn để xác định đường bay, lựa chọn vũ khí đánh chặn và ra quyết định khai hỏa.
Áp lực sẽ còn lớn hơn nếu UAV-290 được sử dụng trong các đợt tấn công phối hợp cùng nhiều loại UAV khác. Khi nhiều mục tiêu xuất hiện cùng lúc, phòng không Nga buộc phải phân biệt đâu là UAV mang đầu đạn lớn, đâu là mồi nhử hoặc phương tiện rẻ tiền hơn. Điều này có thể kéo căng radar, làm tiêu hao tên lửa đánh chặn và tạo cơ hội cho một số mục tiêu vượt qua lớp phòng thủ.
Đây cũng là bài toán lớn trên chiến trường Ukraine hiện nay. Phòng không không chỉ cần bắn trúng mục tiêu, mà còn phải đánh chặn với chi phí hợp lí. Việc dùng tên lửa đắt tiền để hạ những UAV rẻ hơn nhiều lần có thể hiệu quả trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài sẽ tạo áp lực lớn lên kho dự trữ và ngân sách.
Dẫn đường quán tính, GPS và đo cao radar
UAV-290 được công bố sử dụng kết hợp hệ thống dẫn đường quán tính và GPS. Đây là cấu hình quen thuộc với nhiều vũ khí tấn công tầm xa. Dẫn đường quán tính giúp phương tiện tiếp tục bay theo lộ trình đã lập trình ngay cả khi tín hiệu vệ tinh bị gây nhiễu trong một khoảng thời gian nhất định. Trong khi đó, GPS giúp tăng độ chính xác khi tín hiệu còn khả dụng.
Ngoài ra, UAV còn được trang bị máy đo độ cao radar. Thiết bị này có thể giúp phương tiện duy trì độ cao bay ổn định so với địa hình hoặc mặt biển, tùy cách thiết kế nhiệm vụ. Với vũ khí tấn công tầm xa, khả năng kiểm soát độ cao rất quan trọng, bởi bay thấp có thể giúp giảm khả năng bị radar phát hiện từ xa, dù cũng làm tăng yêu cầu kĩ thuật đối với hệ thống điều khiển.
Tuy nhiên, thông tin công khai hiện chưa cho biết nhiều chi tiết về độ chính xác, cấu hình đầu dò cuối hành trình, mức kháng nhiễu, vật liệu chế tạo hay chi phí sản xuất của UAV-290. Đây là điều dễ hiểu, bởi Ukraine thường chỉ công bố những thông số đủ để giới thiệu năng lực, trong khi giữ kín các yếu tố có thể giúp đối phương tìm cách đối phó.
Mảnh ghép mới trong chiến lược tấn công tầm xa
UAV-290 không xuất hiện đơn lẻ. Tại Eurosatory 2026, Ukrainian Defence Industry cũng giới thiệu mẫu tên lửa-drone Peklo, cho thấy Kyiv đang xây dựng một danh mục vũ khí tấn công tầm xa đa dạng hơn. Nếu Peklo được mô tả có tầm bắn 700 km, tốc độ 700km/h và đầu đạn 23 kg, thì UAV-290 có tầm ngắn hơn đôi chút nhưng mang đầu đạn nặng hơn nhiều. Điều này cho thấy Ukraine muốn có nhiều lựa chọn cho các loại mục tiêu khác nhau.
Cách tiếp cận này rất thực dụng. Thay vì chờ một loại vũ khí “hoàn hảo”, Ukraine phát triển nhiều hệ thống có vai trò bổ sung cho nhau. Một mẫu có thể ưu tiên tầm bắn, mẫu khác tập trung vào tốc độ, trong khi mẫu khác mang đầu đạn lớn hơn. Khi kết hợp lại, chúng tạo thành một mạng lưới tấn công linh hoạt, khiến đối phương khó dự đoán và khó phòng thủ đồng đều.
Việc Ukraine giới thiệu UAV-290 tại Paris cũng mang ý nghĩa vượt ra ngoài một màn ra mắt vũ khí. Kyiv muốn cho thấy ngành quốc phòng nước này không chỉ là bên nhận viện trợ, mà đang dần trở thành nơi phát triển các công nghệ chiến trường thực tế.
Sau hơn bốn năm chiến sự toàn diện, Ukraine đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong tác chiến UAV, chiến tranh điện tử, phòng không phân tán và tấn công tầm xa. Những bài học đó đang được chuyển hóa thành sản phẩm, tạo tín hiệu đáng chú ý với các đối tác châu Âu.
UAV-290 vì vậy không chỉ là một mẫu UAV mới. Nó phản ánh xu hướng lớn hơn của chiến tranh hiện đại, nơi ranh giới giữa UAV cảm tử và tên lửa hành trình ngày càng thu hẹp. Với tốc độ cao, đầu đạn lớn, tầm bắn xa và khả năng phóng cơ động, hệ thống này có thể giúp Ukraine mở rộng sức ép lên hậu phương Nga, đồng thời buộc Moscow phải phân tán thêm nguồn lực để bảo vệ các mục tiêu quan trọng.
Trong cuộc đọ sức mà mỗi km tầm bắn, mỗi kg đầu đạn và mỗi giờ sản xuất đều có giá trị, UAV-290 cho thấy Ukraine đang cố biến ngành công nghiệp quốc phòng của mình thành một lợi thế chiến trường thực sự.
