Việc khai thác nước ngầm ở TP.Cần Thơ và ĐBSCL đang là vấn đề không thể xem nhẹ.

Cần Thơ sẽ nằm dưới mực nước biển vào năm 2100

Nguyên Việt | 22/03/2021, 17:40

Việc khai thác nước ngầm ở TP.Cần Thơ và ĐBSCL đang là vấn đề không thể xem nhẹ.

Ngày 22.3, tại TP.Cần Thơ đã diễn ra Hội thảo Quản trị tình trạng sụt lún đất và quản lý nước ngầm tại khu vực ĐBSCL. Hội thảo tổ chức liên quan việc thực hiện Nghị định 167/2018 của Chính phủ quy định hạn chế khai thác nước ngầm ở Việt Nam. Theo đó, một dự án được triển khai từ đầu năm 2020 tại 4 địa phương (Cần Thơ, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bến Tre) nhằm mục đích xây dựng các chính sách liên quan đến vấn đề sụt lún dựa trên cơ sở khoa học.

a1-trieu-cuong-o-can-tho.jpg
Triều cường ở Cần Thơ diễn biến ngày càng phức tạp, minh chứng cho việc nội ô TP này đang lún - Ảnh: Nguyên Việt

Theo kết quả sụt lún tại các mốc chuẩn độ cao của Bộ TN-MT từ 2005-2017, độ lún tích lũy trung bình của 4 địa phương Cần Thơ, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bến Tre trong giai đoạn này là gần 10,1cm, trong đó Cần Thơ cao nhất với 15,49cm, thấp nhất là Bến Tre với 4,97cm.

Tốc độ lún trung bình hàng năm của 4 tỉnh này gần 1cm, trong đó, Cần Thơ là nơi có tốc độ lún cao nhất với trung bình 1,31cm/năm, tiếp đến là Sóc Trăng (1,09cm), Kiên Giang (0,64cm) và Bến Tre (0,55cm).

ĐBSCL đang mất dần độ cao trong những thập kỷ qua. Tốc độ bồi lắng quá nhỏ, với lượng phù sa hạn chế do việc xây dựng đập ở thượng nguồn, không bù lại được tốc độ sụt lún, mức độ và tần suất lũ giảm và tình trạng khai thác cát sông là các nguyên nhân dẫn đến lún ròng ở ĐBSCL.

Tốc độ sụt lún cao hơn mực nước biển dâng tuyệt đối, cho thấy tốc độ mực nước biển tương đối chủ yếu là do sụt lún đất, kết hợp với cao trình thấp càng làm cho đồng bằng dễ bị tổn thương. Nếu tình trạng này tiếp tục xảy ra, phần lớn diện tích của ĐBSCL có thể sẽ nằm dưới mực nước biển trung bình vào cuối thế kỷ 21.

Trình bày về hiện trạng tại TP.Cần Thơ, TS Hà Quang Khải (Viện Quản lý nước và Biến đổi khí hậu - Đại học Bách khoa TP.HCM) cho biết Cần Thơ có khả năng tiếp cận tốt với nước ngọt quanh năm. Thế nhưng sụt lún đất được xem là vấn đề quan trọng ở địa phương này. Trong đó nội ô là nơi có tốc độ sụt lún cao nhất. Một trong những nguyên nhân gây ra sụt lún là do khai thác nước ngầm quá mức. Việc gia tăng cơ sở hạ tầng cũng làm trầm trọng thêm tình trạng sụt lún đất ở các đô thị.

Mực nước ngầm trong các tầng chứa nước ở Cần Thơ đã xuống mức thấp nhất vào năm 2020 kể từ khi bắt đầu quan trắc vào năm 1991. Sụt lún đất đang xảy ra rõ rệt. Tốc độ sụt lún do Bộ TN-MT đo lường tăng lên 4,37cm/năm từ năm 2005-2017. Khảo sát của InSAR từ năm 2015-2019 cho thấy Cần Thơ là điểm nóng về sụt lún đất với tốc độ vượt quá 5cm/năm ở hầu hết các khu vực.

a2-sut-lun.jpg
Vấn đề sụt lún và khai thác nước ngầm ở ĐBSCL có mối quan hệ 'nhân quả' - Ảnh: Nguyên Việt

Dự báo phần lớn TP.Cần Thơ có thể mất toàn bộ độ cao so với mực nước biển vào năm 2100 nếu các hoạt động khai thác nước ngầm tiếp tục theo kịch bản kinh doanh như bình thường. Nơi này cũng đối mặt với ngập lụt nếu việc khai thác nước ngầm tiếp tục không suy giảm. Phần lớn Cần Thơ sẽ nằm dưới mực nước biển vào năm 2080.

Việc mất độ cao sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng ngập lụt khi triều cường vốn đã gây gián đoạn lớn cho cuộc sống đô thị. Hiện nay ngập theo mùa đã làm ngập nửa thành phố mỗi năm, thiệt hại trực tiếp và gián tiếp được tính là gần 650 USD/gia đình/năm, tương đương 11% thu nhập trung bình của hộ gia đình (số liệu của Ngân hàng Thế giới, 2019).

Cần Thơ cũng như phần còn lại của khu vực ĐBSCL và các đồng bằng khác thế giới, tình trạng sụt lún đất đang ngày càng gia tăng, dẫn đến bề mặt đồng bằng chìm dần theo thời gian. Theo chuyên gia độc lập về sinh thái Nguyễn Hữu Thiện, sụt lún có nhiều nguyên nhân cả tự nhiên và nhân tạo. Trong các tác nhân do con người thì việc khai thác nước ngầm quá mức được xem là nguyên nhân chính.

Đa phần nhận định cũng đồng tình với ý kiến này. Và các chuyên gia cho rằng, không nên tập trung vào mức độ lún đang xảy ra bao nhiêu mà thực tế là lún đang xảy ra và tốc độ lún là đáng kể. Do đó điều quan trọng là không được hoãn quyết định chính sách để giảm thiểu sụt lún và tác động tiêu cực của nó vì các dữ liệu hiện có đã cho thấy xu hướng rõ ràng và đồng nhất về sụt lún ngày nay và mối liên hệ với khai thác nước ngầm quá mức.

Bài liên quan
Ông Tập sẽ dự hội nghị thượng đỉnh về khí hậu do Biden chủ trì
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận BÌnh sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh trực tuyến về biến đổi khí hậu theo lời mời của Tổng thống Mỹ Joe Biden từ ngày 21.4.

(0) Bình luận
Nổi bật Một thế giới
Philippines tự hỏi tại sao không phát triển nhanh như Việt Nam hiện giờ?
7 giờ trước Quốc tế
Trang Business Mirror của Philippines ngày 19.4 vừa đăng bài viết phân tích vì sao Philippines không thể phát triển như Việt Nam hiện giờ.
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Cần Thơ sẽ nằm dưới mực nước biển vào năm 2100