Nhóm các nhà khoa học và bác sĩ lâm sàng Trung Quốc mang đến một tia hy vọng cho bệnh nhân đang chiến đấu với bệnh tiểu đường. Lần đầu tiên trên thế giới, bệnh tiểu đường của một người được chữa khỏi bằng liệu pháp tế bào.
Nhịp đập khoa học

Lần đầu tiên chữa khỏi bệnh tiểu đường bằng liệu pháp tế bào

Sơn Vân 27/05/2024 10:52

Nhóm các nhà khoa học và bác sĩ lâm sàng Trung Quốc mang đến một tia hy vọng cho bệnh nhân đang chiến đấu với bệnh tiểu đường. Lần đầu tiên trên thế giới, bệnh tiểu đường của một người được chữa khỏi bằng liệu pháp tế bào.

Người đàn ông 59 tuổi mắc bệnh tiểu đường loại 2 trong 25 năm, có nguy cơ bị biến chứng nghiêm trọng do căn bệnh này. Ông đã được ghép thận vào năm 2017, nhưng mất hầu hết chức năng đảo tụy giúp kiểm soát lượng đường trong máu và phải tiêm insulin nhiều lần mỗi ngày.

Đảo tụy là một phần nhỏ của tuyến tụy, nằm rải rác trong khắp tuyến. Tuy nhỏ bé nhưng đảo tụy đóng vai trò vô cùng quan trọng trong cơ thể, đảm nhiệm hai chức năng chính:

1. Chức năng nội tiết

Tiết các hormone: Đảo tụy sản xuất và tiết ra các hormone quan trọng giúp điều chỉnh lượng đường trong máu, bao gồm:

- Insulin: Hormone này giúp tế bào trong cơ thể hấp thụ glucose từ máu, hạ thấp lượng đường trong máu.

- Glucagon: Hormone này có tác dụng ngược lại với insulin, giúp gan giải phóng glucose vào máu khi lượng đường trong máu thấp.

- Somatostatin: Hormone này giúp điều hòa hoạt động của insulin và glucagon.

- Amylin: Hormone này hỗ trợ điều hòa lượng đường trong máu và tiết dịch tiêu hóa.

Duy trì cân bằng lượng đường trong máu: Nhờ các hormone do đảo tụy tiết ra, lượng đường trong máu luôn được duy trì ở mức ổn định, đảm bảo cung cấp đủ năng lượng cho các hoạt động của cơ thể.

2. Chức năng ngoại tiết

Tiết dịch tiêu hóa: Đảo tụy sản xuất một lượng nhỏ dịch tiêu hóa chứa các enzyme như amylase, lipase và trypsin, giúp cơ thể tiêu hóa thức ăn hiệu quả.

Ngoài ra, đảo tụy còn tham gia vào một số chức năng khác như:

- Điều hòa hệ miễn dịch: Đảo tụy sản xuất các tế bào miễn dịch giúp bảo vệ cơ thể khỏi các tác nhân gây bệnh.

- Điều hòa sự trao đổi chất: Đảo tụy tham gia vào quá trình điều hòa sự trao đổi chất của protein, carbohydrate và chất béo.

Yin Hao, nhà nghiên cứu hàng đầu tại Bệnh viện Trường Chinh Thượng Hải, nói với hãng tin The Paper (có trụ sở tại thành phố Thượng Hải, Trung Quốc) hồi đầu tháng 5: “Ông ấy có nguy cơ cao bị biến chứng tiểu đường nghiêm trọng”.

Bệnh nhân này được cấy ghép tế bào cải tiến vào tháng 7.2021. 11 tuần sau khi cấy ghép, ông không cần dùng insulin bên ngoài, liều thuốc uống để kiểm soát lượng đường trong máu giảm dần và ngừng hoàn toàn một năm sau đó.

Yin Hao cho biết: “Các cuộc kiểm tra tiếp theo cho thấy chức năng đảo tụy của bệnh nhân đã được phục hồi hiệu quả”. Bệnh nhân này hiện đã cai insulin hoàn toàn được 33 tháng.

Công bố trên tạp chí Cell Discovery vào ngày 30.4, bước đột phá y học này có được nhờ nhóm bác sĩ và nhà nghiên cứu từ Bệnh viện Trường Chinh Thượng Hải, Trung tâm Xuất sắc về Khoa học Tế bào Phân tử thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Bệnh viện Nhân Tế (tất cả đều có trụ sở tại Thượng Hải).

Timothy Kieffer, giáo sư tại khoa Khoa học Sinh lý và Tế bào tại Đại học British Columbia (Canada), nói: “Tôi nghĩ nghiên cứu này thể hiện bước tiến quan trọng trong lĩnh vực trị liệu tế bào cho bệnh tiểu đường”.

lan-dau-tien-chua-khoi-benh-tieu-duong-bang-lieu-phap-te-bao.jpg
Bất kể loại bệnh tiểu đường nào, việc không duy trì mức đường huyết bình thường theo thời gian có thể dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng, gồm bệnh tim, giảm thị lực và bệnh thận - Ảnh: Shutterstock

Tiểu đường là một căn bệnh mãn tính ảnh hưởng đến cách cơ thể chúng ta chuyển hóa thức ăn thành năng lượng. Những gì chúng ta tiêu thụ sẽ được phân hủy thành glucose (một loại đường đơn giản) và đưa vào máu. Được sản xuất bởi các đảo tụy, insulin rất cần thiết để điều chỉnh lượng đường trong máu.

Trong bệnh tiểu đường, hệ thống này bị phá vỡ: Cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không thể sử dụng insulin mà nó sản xuất một cách hiệu quả.

Có một số loại bệnh tiểu đường, trong đó loại 2 là phổ biến nhất, ảnh hưởng đến gần 90% số người mắc bệnh này. Bệnh tiểu đường phần lớn liên quan đến chế độ ăn uống và phát triển theo thời gian.

Bất kể loại bệnh tiểu đường nào, việc không duy trì mức đường huyết bình thường theo thời gian có thể dẫn đến các tác dụng phụ nghiêm trọng, bao gồm bệnh tim, giảm thị lực và bệnh thận.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ, “chưa có cách chữa trị bệnh tiểu đường”.

Cùng với việc giảm cân, ăn uống lành mạnh và uống thuốc, insulin là phương pháp điều trị chính hiện nay với một số người, nhưng đòi hỏi phải tiêm và theo dõi thường xuyên.

Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang nghiên cứu cấy ghép đảo tụy như một giải pháp thay thế đầy hứa hẹn, chủ yếu bằng cách tạo ra các tế bào giống đảo tụy từ nuôi cấy tế bào gốc của con người. Giờ đây, sau hơn một thập kỷ làm việc, nhóm các nhà khoa học Trung Quốc đã tiến thêm một bước nữa.

Yin Hao cho biết nhóm nghiên cứu đã sử dụng và lập trình các tế bào đơn nhân máu ngoại vi của chính bệnh nhân, sau đó được chuyển thành “tế bào hạt giống” và tái tạo mô đảo tụy trong môi trường nhân tạo.

Tế bào đơn nhân máu ngoại vi (PBMCs) là một loại tế bào máu trắng được tìm thấy trong máu ngoại vi. Chúng chiếm khoảng 5-10% tổng số tế bào bạch cầu. PBMCs gồm ba loại tế bào chính:

- Tế bào lympho: Đây là những tế bào miễn dịch có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng. Tế bào lympho bao gồm tế bào T và tế bào B.

- Tế bào đơn bào: Đây là những tế bào lớn có khả năng thực bào vi khuẩn và các tế bào chết.

- Tế bào tua: Đây là những tế bào miễn dịch chuyên trình diện kháng nguyên cho các tế bào T.

PBMCs có thể được tách ra khỏi máu bằng cách ly tâm. Sau khi được tách ra, PBMCs có thể được sử dụng cho nhiều mục đích nghiên cứu và điều trị, bao gồm:

- Nghiên cứu miễn dịch: PBMCs có thể được sử dụng để nghiên cứu cách hệ thống miễn dịch hoạt động và phát triển các phương pháp điều trị mới cho các bệnh tự miễn và ung thư.

- Liệu pháp tế bào: PBMCs có thể được sử dụng để điều trị một số bệnh, gồm bệnh bạch cầu và ung thư vú. Trong liệu pháp tế bào, PBMCs được lấy từ bệnh nhân, sửa đổi trong phòng thí nghiệm và sau đó truyền trở lại cho bệnh nhân.

- Vắc xin: PBMCs có thể được sử dụng để phát triển các loại vắc xin mới. Trong trường hợp này, PBMCs được phơi nhiễm với một loại vi rút hoặc vi khuẩn đã được làm yếu và sau đó được sử dụng để tạo ra vắc xin có thể bảo vệ cơ thể khỏi nhiễm trùng.

Trong khi dữ liệu tiền lâm sàng từ nhóm của Timothy Kieffer ủng hộ việc sử dụng các đảo tụy có nguồn gốc từ tế bào gốc để điều trị bệnh tiểu đường loại 2, báo cáo từ Yin Hao và các đồng nghiệp là “bằng chứng đầu tiên ở người”, theo hiểu biết của Timothy Kieffer.

Yin Hao cho biết bước đột phá này là một bước tiến nữa trong lĩnh vực y học tái tạo tương đối mới, nơi khả năng tái tạo của cơ thể được khai thác để điều trị bệnh tật.

“Công nghệ của chúng tôi đã trưởng thành và đã vượt qua các ranh giới trong lĩnh vực y học tái tạo để điều trị bệnh tiểu đường”, Yin Hao tuyên bố.

Trung Quốc là nước có số người mắc bệnh tiểu đường cao nhất trên thế giới. Theo Liên đoàn Tiểu đường Quốc tế, cả nước Trung Quốc có 140 triệu người mắc bệnh tiểu đường. Trong số đó, khoảng 40 triệu người phụ thuộc vào việc tiêm insulin suốt đời.

Theo Huang Yanzhong, thành viên cấp cao về sức khỏe toàn cầu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, tỷ lệ dân số mắc bệnh tiểu đường ở Trung Quốc cao bất thường.

Trong một bài báo năm ngoái, Huang Yanzhong đã chỉ ra rằng Trung Quốc chiếm 17,7% dân số thế giới nhưng số người mắc bệnh tiểu đường ở nước này lại chiếm đến 1/4 toàn cầu, gây ra gánh nặng y tế rất lớn cho chính phủ.

Timothy Kieffer nhận xét: “Nếu liệu pháp điều trị bằng tế bào này cuối cùng có hiệu quả, nó có thể giải phóng bệnh nhân tiểu đường khỏi gánh nặng về thuốc mãn tính, cải thiện sức khỏe và chất lượng cuộc sống cũng như giảm chi phí chăm sóc sức khỏe”. Song để đạt được điều đó, cần có những nghiên cứu ở nhiều bệnh nhân hơn dựa trên phát hiện của nhóm nhà khoa học Trung Quốc này, Timothy Kieffer nói thêm.

Thuốc mãn tính là loại thuốc được sử dụng để điều trị hoặc kiểm soát các bệnh lý mãn tính, nghĩa là bệnh kéo dài trong thời gian dài, thường là nhiều tháng hoặc nhiều năm.

Bài liên quan
Thuốc điều trị tiểu đường tuýp 2 của AstraZeneca giảm nguy cơ tử vong cho người suy tim
Thuốc Farxiga của AstraZeneca giúp giảm đáng kể nguy cơ nhập viện và tử vong ở những người mắc tất cả loại suy tim, theo dữ liệu nghiên cứu được công bố hôm 27.8.

(0) Bình luận
Nổi bật Một thế giới
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Xây dựng Tòa án điện tử với tinh thần '5 đẩy mạnh'
một giờ trước Nhịp đập khoa học
Chiều 16.6, Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia về chuyển đổi số đã dự Hội nghị giới thiệu mô hình chuyển đổi số thành công cấp bộ, ngành của ngành Tòa án Nhân dân.
Đừng bỏ lỡ
Mới nhất
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO
Lần đầu tiên chữa khỏi bệnh tiểu đường bằng liệu pháp tế bào